Opi­nie­stuk - Wie wordt hier nu voor het lap­je ge­hou­den?

Door Ste­ven Han, voor­zit­ter raad van be­stuur Land van Hor­ne, en Char­les Lau­rey, voor­zit­ter raad van be­stuur Zuid­Zorg.

06-05-2020

Ie­der­een kent de beel­den van de in­ten­si­ve ca­res waar dap­pe­re col­le­ga's hun best doen om erg zie­ke bur­gers bij te staan en het le­ven te red­den. Ve­len re­a­li­se­ren zich niet dat bui­ten de zie­ken­hui­zen ook ruim 400.000 zorg­me­de­wer­kers zich el­ke dag in­zet­ten voor het ver­zor­gen en on­der­steu­nen van kwets­ba­re bur­gers. Dit ge­beurt zo­wel in het ver­pleeg­huis als in de wijk, thuis ach­ter de voor­deur waar veel ou­de­ren, of men­sen met een ver­stan­de­lij­ke be­per­king, zorg krij­gen van hun ver­trouw­de ver­pleeg­kun­di­ge of ver­zor­gen­de.

Al de­ze men­sen doen dit al ruim acht we­ken on­der moei­lij­ke om­stan­dig­he­den. Want ook als er spra­ke is van co­ro­na­be­smet­tin­gen wordt de zorg ge­con­ti­nu­eerd en pro­be­ren on­ze col­le­ga's het leed voor cli­ën­ten en hun naas­ten te ver­zach­ten. Ter­wijl zij dit werk doen, lo­pen zij zelf ook het ri­si­co om be­smet te wor­den en dat geeft on­ze­ker­heid, voor hen­zelf, maar ook voor hun ge­zin en fa­mi­lie. On­ze col­le­ga's re­a­li­se­ren zich dat ze zelf ook hun cli­ën­ten kun­nen be­smet­ten, en dat valt ex­tra zwaar.

De be­hoef­te aan meer we­ten­schap­pe­lij­ke ken­nis over de ver­sprei­ding van het vi­rus is groot. Het RI­VM is de in­stan­tie in Ne­der­land die op ba­sis van de laat­ste we­ten­schap­pe­lij­ke in­zich­ten richt­lij­nen voor zorg­ver­le­ners ont­wik­kelt. Zo heeft het RI­VM voor ge­bruik van per­soon­lij­ke be­scher­mings­mid­de­len in ver­pleeg­hui­zen en wijk­zorg een richt­lijn op­ge­steld waar­in wordt aan­ge­ge­ven dat het ge­bruik van een mond­mas­ker al­leen no­dig is bij een co­ro­na po­si­tie­ve of ver­dach­te cli­ënt. Hier­bij geldt dat de zorg­me­de­wer­ker zelf geen co­ro­na ge­re­la­teer­de klach­ten moet heb­ben. Met an­de­re woor­den: pre­ven­tief ge­bruik van mond­mas­kers bij niet-co­rona­cli­ën­ten is niet no­dig en wordt in het ad­vies van het Out­break Ma­na­ge­ment Team op 20 april zelfs af­ge­ra­den!

On­ze zorg­me­de­wer­kers wer­ken dus al acht we­ken in de­ze si­tu­a­tie en al die tijd heb­ben wij on­ze zorg op ba­sis van de richt­lij­nen van het RI­VM uit­ge­voerd. Wij be­grij­pen dat het pre­ven­tief in­zet­ten van een mond­mas­ker bij zo­wel on­ze col­le­ga's als bij de cli­ën­ten voor een be­ter ge­voel van vei­lig­heid kan zor­gen. Te­ge­lij­ker­tijd be­grij­pen wij ech­ter ook de in­hou­de­lij­ke ar­gu­men­ten van het RI­VM en ook hun zor­gen dat het pre­ven­tief ge­bruik van mond­mas­kers een schijn­vei­lig­heid te­weeg kan bren­gen en dat door ver­on­acht­za­ming van de hy­gi­ë­ne­voor­schrif­ten, de kans op be­smet­tin­gen juist zou kun­nen toe­ne­men.

De druk op pre­ven­tief ge­bruik van mond­mas­kers neemt de laat­ste we­ken sterk toe. Di­ver­se col­le­ga-zor­gor­ga­ni­sa­ties kon­den de druk niet weer­staan en zet­ten de mas­kers nu in bij ie­de­re cli­ënt. De­ze be­stuur­ders ge­ven aan dat ze hier­mee hun ver­ant­woor­de­lijk­heid ne­men. Maar dat is nog maar de vraag. Het ge­volg is na­me­lijk dat de be­scher­mings­mid­de­len nu nog schaar­ser wor­den. Daar­naast wordt het voor de col­le­ga-zor­gor­ga­ni­sa­ties die vol­gens de RI­VM richt­lijn wer­ken, nog moei­lij­ker om cli­ën­ten en fa­mi­lie­le­den te over­tui­gen dat het pre­ven­tief in­zet­ten van een mond­mas­ker al­leen no­dig is als er een ver­den­king op co­ro­na be­staat. Ver­pleeg­kun­di­gen en ver­zor­gen­den (in de wijk) wor­den in­mid­dels re­gel­ma­tig aan­ge­spro­ken op on­ver­ant­woord ge­drag en de eer­ste ju­ri­di­sche claims zijn ook al bin­nen.

Nu het open­ba­re le­ven weer voor­zich­tig op­start, neemt het pu­blie­ke de­bat over het ge­bruik van mond­mas­kers toe. In dit de­bat ligt de richt­lijn die het RI­VM voor de zorg heeft op­ge­steld on­der vuur. Over­wo­gen wordt om mond­mas­kers stan­daard voor con­tact­be­roe­pen zo­als kap­pers en na­gels­ty­lis­ten te ver­plich­ten, maar mis­schien zelfs ook voor al­le rei­zi­gers in het open­baar ver­voer.

In het ge­val dat on­ze over­heid tot een der­ge­lijk be­sluit zou ko­men, stelt u zich dan eens voor hoe dit voor on­ze sec­tor moet voe­len? Twee maan­den lang heb­ben 400.000 zorg­me­de­wer­kers met ge­vaar voor ei­gen ge­zond­heid hun werk naar eer en ge­we­ten ge­daan en in één keer gaan al­le an­de­re be­roeps­groe­pen en wel­licht ook de rei­zen­de bur­ger pre­ven­tief mond­kap­jes ge­brui­ken. Hoe leg je dit uit aan al die me­de­wer­kers? Bo­ven­dien zul­len we hier­door waar­schijn­lijk di­rect ge­con­fron­teerd wor­den met de te­kor­ten aan be­scher­mings­mid­de­len in de zorg­sec­tor.
En als de over­heid mor­gen zegt dat de ge­he­le zorg­sec­tor dan ook maar pre­ven­tief mond­kap­jes moet gaan ge­brui­ken, dan nog heb­ben wij een groot pro­bleem. 400.000 zorg­me­de­wer­kers die al­le­maal 3-4 mond­kap­jes per dag no­dig heb­ben komt al gauw neer op on­ge­veer 1,5 mil­joen mond­kap­jes per dag. Wie kan ga­ran­de­ren dat de­ze aan­tal­len voor al on­ze col­le­ga's be­schik­baar zijn?
Wie heeft de­ze mond­kap­jes ei­gen­lijk het hardst no­dig? Wat ons be­treft de men­sen waar heel Ne­der­land op 12 maart voor heeft ge­klapt.

Au­teurs:
Ste­ven Han, voor­zit­ter raad van be­stuur Land van Hor­ne (Lim­burg en Noord-Bra­bant)
Char­les Lau­rey, voor­zit­ter raad van be­stuur Zuid­Zorg (Noord-Bra­bant)

Me­de­on­der­te­kend door de be­stuur­ders van de vol­gen­de or­ga­ni­sa­ties:
Ac­tief Zorg
Ama­lia Zorg
Ar­chi­pel
Ar­chi­pel Thuis
Bra­bant­Zorg
De Zorg­boog
De Rijn­ho­ven
Drie­zorg
IJs­sel­heem
IVT Thuis­zorg
Jo­r­is Zorg
La Pro­vi­den­ce
ORO Zorg en On­der­steu­ning
Park Zui­der­hout
Pro­t­ei­on
Ro­sen­gae­r­de
Sint An­na­kloos­ter
Sint Jo­zef Wo­nen en Zorg
St. Eli­sa­beth Roo­sen­daal
SWZ
Val­ken­hof
Zon­ne­huis­groep IJs­sel-Vecht
Zorg­cen­trum Vin­cent de Paul
Zorg­ver­le­ning Het Ba­ken